Kolika udaljenost spašava život u slučaju nuklearne eksplozije? Stručnjaci otkrivaju granice preživljavanja

Zbog sve većih tenzija između Irana i Sjedinjenih Američkih Država nakon nedavnog američkog napada na iranska nuklearna postrojenja, svijet ponovo s oprezom razmatra pitanje: šta bi se dogodilo kada bi danas eksplodirala nuklearna bomba – i koliko daleko biste morali biti da preživite?

Ove godine obilježava se 80. godišnjica nuklearnih napada na Hirošimu i Nagasaki, u kojima je stradalo više od 200.000 civila. I danas, u svijetu je aktivno više od 12.200 nuklearnih bojevih glava, prema podacima američkog Bulletin of the Atomic Scientists, poznatog po svom “satu sudnjeg dana” (Doomsday Clock).

Šta se dešava u prvim sekundama nuklearne eksplozije?

Edukativni YouTube kanal AsapSCIENCE 2017. godine objavio je naučno zasnovani video koji analizira efekat eksplozije nuklearne bombe snage 1 megatona. Iako se radi o hipotetičkom scenariju, koristi se stvarnim podacima i istorijskim presedanima.

Eksplozija bi u prvoj fazi oslobodila 35% energije kroz toplotno zračenje, koje putuje brzinom svjetlosti. To znači da bi prvi efekat bio zasljepljujući bljesak i smrtonosna toplota.

• Privremeno sljepilo: moguća do udaljenosti od 21 km po danu i čak do 85 km noću

• Opekotine trećeg stepena: do 8 km od epicentra

• Opekotine prvog stepena: do 11 km udaljenosti

Bijela odjeća može reflektirati dio zračenja, ali ne pruža ozbiljnu zaštitu – udaljenost je ključ preživljavanja.

Udarni val i razaranje

Temperatura u samom centru eksplozije može dostići nevjerovatnih 100 miliona °C, što je pet puta više od temperature u središtu Sunca. Ljudi u neposrednoj blizini bi doslovno isparili, pretvarajući se u ugljeni ostatak.

Zatim slijedi udarni val – razorni talas pritiska i vjetra:

• Na 1 km udaljenosti: vjetar dostiže 756 km/h, s tlačnim udarom koji razara sve

• Na 6 km udaljenosti: brzine vjetra su oko 255 km/h, i dalje smrtonosno za većinu građevina

Iako tijelo može kratkoročno izdržati pritisak, najveći broj žrtava stradao bi usljed urušavanja objekata, udara krhotina i unutrašnjih povreda.

Radioaktivnost: Smrtonosni efekti i dugoročne posljedice

Eksplozije pri tlu su posebno opasne jer podižu ogromne količine radioaktivnih čestica koje formiraju nuklearni oblak. Ove čestice se šire kroz atmosferu i kontaminiraju velike površine tla, vode i zraka.

Jedna studija iz 2019. predviđa da bi sveobuhvatni nuklearni sukob između SAD-a i Rusije mogao u nekoliko dana izazvati globalnu “nuklearnu zimu” – dim i čađ blokirali bi sunčevu svjetlost, izazvali kolaps poljoprivrede i promijenili klimu planete.

Radioaktivni ostaci iz nuklearnih testova tokom Hladnog rata pronađeni su čak na dnu Marijanske brazde, najdublje tačke u svjetskim okeanima – što govori o razmjerama kontaminacije.

---

Zaključak: Sigurna udaljenost?

Ukoliko dođe do nuklearne eksplozije snage 1 megatona:

• Sigurna udaljenost od direktnog razaranja je preko 15 km

• Od radijacije i zračenja – što dalje, to bolje (idealno 25–30 km+)

• Zatvoren prostor bez ventilacije, podrum ili sklonište u kombinaciji s odgovarajućom udaljenošću značajno povećavaju šanse za preživljavanje

Izvor: Vijesti.ba